The new way of ideas: Plato, Locke and their romantic readers

 

Το τεκμήριο παρέχεται από τον φορέα :
Ακαδημία Αθηνών

Αποθετήριο :
Κέντρον Ερεύνης Ελληνικής Φιλοσοφίας (ΚΕΕΦ)

δείτε την πρωτότυπη σελίδα τεκμηρίου
στον ιστότοπο του αποθετηρίου του φορέα για περισσότερες πληροφορίες και για να δείτε όλα τα ψηφιακά αρχεία του τεκμηρίου*
χρησιμοποιήστε
το αρχείο ή την εικόνα προεπισκόπησης σύμφωνα με την άδεια χρήσης :
CC BY-NC-SA 4.0

Αναφορά Δημιουργού - Μη Εμπορική Χρήση - Παρόμοια Διανομή
κοινοποιήστε το τεκμήριο



The new way of ideas: Plato, Locke and their romantic readers

Δούκα - Καμπίτογλου, Κατερίνα

Η Πλατωνική θεωρία των ιδεών έχει αφήσει τέτοια ανεξίτηλα σημάδια πάνω στην ευρωπαϊκή φιλοσοφία (και λογοτεχνία) που ήταν σχεδόν αναπόφευκτο για τον Locke, πρωτεργάτη του βρεταννικού εμπειρισμού, να υιοθετήσει τον όρο «ιδέα» στην προσπάθειά του να αποδώσει το περιεχόμενο του νου, έχοντας πλήρη επίγνωση του νέου τρόπου (ή δρόμου) αντίληψης και χρήσης μιας λέξης που αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τη γένεση και εξέλιξη της φιλοσοφικής σκέψης. Μεταφράζοντας την πλατωνική οντολογία σε επιστημολογία, ο Locke χρησιμοποιεί την «ιδέα» στην ψυχολογική της διάσταση, ενώ παράλληλα ξεκινά μια πολεμική ενάντια στη θεωρία των «έμφυτων εννοιών» (innate ideas) που κατά τη γνώμη του αποσκοπεί στην πνευματική (πολιτική και θρησκευτική) καταδυνάστευση του υποκειμένου. Η προσέγγιση στο θέμα της σχέσης του Locke με τον Πλάτωνα, όπως παρουσιάζεται σ΄ αυτή την εργασία, είναι διττή: από τη μια προσδιορίζονται οι βασικές διαφορές ανάμεσα στους δύο στοχαστές που επικεντρώνονται γύρω από τον όρο «ιδέα» — αντικειμενική (αληθινή) οντότητα για τον Έλληνα «ιδεαλιστή» και υποκειμενική (απατηλή) αναπαράσταση για τον άγγλο εμπειριστή. Πέρα όμως από τις προφανείς «δογματικές» διαφορές, επισημαίνεται μια ταυτότητα και συγγένεια «μεθόδου», στο ότι ο Locke, χρησιμοποιώντας μια στρατηγική απελευθέρωσης του ατόμου από δεδομένες «υποθέσεις», παραδίδει το νου ως «καθαρή πλάκα» (tabula rasa) στην εμπειρία (και απορία) των πραγμάτων. Το ενδιαφέρον των άγγλων Ρομαντικών για τη φιλοσοφία τόσο του Πλάτωνα όσο και του Locke πηγάζει από τον έντονο προβληματισμό τους πάνω σε καίρια ερωτήματα γνωσιολογίας, αισθητικής και μεταφυσικής — κυρίως τη σχέση του ανθρώπου με τη φύση, τη δυνατότητα επικοινωνίας του «εαυτού» με το «άλλο», και την ένεργητική (δημιουργική) ή παθητική συμμετοχή του νού στην «κατασκευή» της πραγματικότητας. Τόσο στα ποιητικά όσο και στα θεωρητικά κείμενα των Wordsworth, Coleridge και Shelley, τα ονόματα του Πλάτωνα και του Locke (όπως φυσικά και άλλων φιλοσόφων) πλέκονται με ένα τρόπο που υποδηλώνει την αναζήτηση απαντήσεων σε διαφορετικά (συχνά ανταγωνιστικά) συστήματα, αλλά και την ουσιαστική ρομαντική θέση να καταλύσουν τα παραδοσιακά στεγανά, που απομονώνουν τις κατηγορίες της ύπαρξης (και της γλώσσας) και να εκτεθούν στη «μεταφορική» (δηλαδή ποιητική) κατοίκηση του κόσμου.

Επετηρίδα

Ιδέες
Ιστορία της Φιλοσοφίας
Πλατωνική Φιλοσοφία
John Locke
Πλάτωνας
Θεωρία των ιδεών


1993-1994

Κείμενο/PDF

Ελληνική γλώσσα
Αγγλική γλώσσα



*Η εύρυθμη και αδιάλειπτη λειτουργία των διαδικτυακών διευθύνσεων των συλλογών (ψηφιακό αρχείο, καρτέλα τεκμηρίου στο αποθετήριο) είναι αποκλειστική ευθύνη των φορέων περιεχομένου.