Συλλογές

Η συλλογή του Φιλοτελικού και Ταχυδρομικού Μουσείου περιλαμβάνει πάνω από 30.000 τεκμήρια και συνιστά ένα εκτενές και πολυδιάστατο σύνολο που τεκμηριώνει την ιστορία των ενωμένων Υπηρεσιών Ταχυδρομείων, Τηλεγράφων και Τηλεφώνων, καθώς και την εξέλιξη της ταχυδρομικής επικοινωνίας στην Ελλάδα από τον 19ο αιώνα έως τις αρχές του 21ου. 

Ο πυρήνας της συλλογής αποτελείται από αντικείμενα που σχετίζονται με την καθημερινή λειτουργία των ταχυδρομικών υπηρεσιών, όπως γραμματοκιβώτια, ταχυδρομικές τσάντες, σάλπιγγες, στολές, μηχανές σφράγισης φακέλων, χρηματοκιβώτια, ποδήλατα και μοτοσικλέτες, καθώς και εξειδικευμένο υλικό για τη διαχείριση και διακίνηση της αλληλογραφίας. Τα τεκμήρια αυτά αποτυπώνουν τις τεχνολογικές και οργανωτικές μεταβολές του δικτύου επικοινωνιών. 

Ιδιαίτερη θέση κατέχει το φιλοτελικό υλικό, με εμβληματικό σημείο αναφοράς τα πρώτα ελληνικά γραμματόσημα του 1861, μαζί με τις μεταλλικές πλάκες εκτύπωσής τους. Η συλλογή περιλαμβάνει επίσης μακέτες, φύλλα και δοκίμια γραμματοσήμων, φακέλους πρώτης ημέρας κυκλοφορίας και αναμνηστικές σφραγίδες, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα της παραγωγής, κυκλοφορίας και εικαστικής επεξεργασίας του γραμματοσήμου. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και μακέτες έργων καλλιτεχνών που συνέβαλαν στον σχεδιασμό γραμματοσήμων, αναδεικνύοντας τη συνάντηση της εφαρμοσμένης τέχνης με την επικοινωνία. 

Χρονολογικά, η συλλογή καλύπτει κυρίως τον 20ό αιώνα (με το μεγαλύτερο μέρος των τεκμηρίων να εντάσσεται στην περίοδο 1900–1949 και 1950–1999), ενώ περιλαμβάνει και πρώιμα δείγματα του 19ου αιώνα, καθώς και υλικό που εκτείνεται έως τις αρχές του 21ου αιώνα. 

Το Αρχείο Ερρίκου Σλήμαν διατίθεται από την Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα και περιλαμβάνει πάνω από 45.000 τεκμήρια: προσωπικά έγγραφα, ταξιδιωτικά και ανασκαφικά ημερολόγια, χειρόγραφα, αλληλογραφία (εισερχόμενη και εξερχόμενη), οικονομικά έγγραφα και λογιστικά βιβλία, βιβλία εξόδων, λευκώματα, αποκόμματα τύπου, φωτογραφίες και δευτερογενές υλικό. Χρονολογικά καλύπτει τον 19ο αιώνα και φωτίζει τις επιχειρηματικές κυρίως δραστηριότητες του Γερμανού επιχειρηματία και πρωτοπόρου της αρχαιολογίας, γνωστού για τις ανασκαφές στην αρχαία Τροία και στις Μυκήνες. 

Η ψηφιακή συλλογή της Ιεράς Μονής Βατοπαιδίου περιλαμβάνει 580 κυρίως έντυπα βιβλία και αποτελεί μέρος του πλούσιου βιβλιακού και αρχειακού αποθέματος της Μονής, μίας από τις σημαντικότερες του Αγίου Όρους. Η συλλογή χρονολογείται κυρίως στον 19ο αιώνα, με τεκμήρια που εκτείνονται από τη βυζαντινή περίοδο έως τη σύγχρονη εποχή. 

Το υλικό είναι ένα πολύ μικρό μέρος της ευρύτερης συλλογής του αρχείου της Μονής, το οποίο περιλαμβάνει χιλιάδες χειρόγραφα, περγαμηνά ειλητάρια και αρχειακά έγγραφα, όπως αυτοκρατορικά χρυσόβουλα και πατριαρχικά σιγίλια. Στα τεκμήρια εκπροσωπούνται σημαντικές μορφές των ελληνικών γραμμάτων, όπως ο Νεόφυτος Δούκας, ο Αδαμάντιος Κοραής και ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, γεγονός που αναδεικνύει τη συμβολή της Μονής στη διατήρηση και διάδοση της ελληνικής παιδείας. Η συλλογή προσφέρει πολύτιμο υλικό για τη μελέτη της θεολογικής, φιλολογικής και πνευματικής παράδοσης του ελληνισμού. Χρονολογική κάλυψη: 6ος–21ος αιώνας (με έμφαση στον 19ο αιώνα). 

Η ψηφιακή συλλογή της HELEXPO–ΔΕΘ περιλαμβάνει εκτεταμένο ιστορικό και πολιτιστικό υλικό που τεκμηριώνει τη διαχρονική πορεία της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης και τη συμβολή της στη σύγχρονη ελληνική ιστορία. 

Το ψηφιακό απόθεμα καλύπτει χρονικά τον 20ό και 21ο αιώνα και χαρακτηρίζεται από την κυριαρχία των φωτογραφιών (περίπου 9.000), οι οποίες αποτυπώνουν την εξέλιξη της Έκθεσης, την αστική ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης και τη δημόσια ζωή. Πολιτικοί, δημόσια πρόσωπα, καλλιτέχνες και άλλες προσωπικότητες πρωτοστατούν στο σώμα φωτογραφιών από εγκαίνια και εκδηλώσεις της ΔΕΘ. 

Σημαντική είναι επίσης η παρουσία εκτυπώσεων και έντυπου υλικού, όπως αφίσες, προγράμματα, γραμματόσημα και ταχυδρομικές κάρτες, που αναδεικνύουν την οπτική ταυτότητα και την επικοινωνιακή στρατηγική της ΔΕΘ. Τα αρχιτεκτονικά και τεχνικά σχέδια τεκμηριώνουν τον εκθεσιακό χώρο και την ανάπτυξη των υποδομών, ενώ τα τρισδιάστατα αντικείμενα, όπως μετάλλια και λοιπά τεκμήρια, αποτυπώνουν την υλική διάσταση των εκδηλώσεων και των θεσμών της Έκθεσης. Το οπτικοακουστικό υλικό, κυρίως διαφημιστικά βίντεο, συμπληρώνει την εικόνα της προβολής και της δημόσιας παρουσίας της ΔΕΘ. 

Η συλλογή οργανώνεται σε επιμέρους ενότητες που αφορούν τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, τα εγκαίνια, τα φεστιβάλ (όπως το Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού και το Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου), τις κλαδικές εκθέσεις και άλλες πολιτιστικές και εμπορικές δραστηριότητες. Συνολικά, το ψηφιακό αυτό σύνολο συγκροτεί ένα τεκμηριωμένο corpus που αναδεικνύει τη ΔΕΘ ως θεσμό-ορόσημο για την οικονομική, πολιτιστική και κοινωνική εξέλιξη της Θεσσαλονίκης και της χώρας. 

Η συλλογή του Κέντρου Ερεύνης της Ιστορίας του Ελληνικού Δικαίου της Ακαδημίας Αθηνών περιλαμβάνει πάνω από 11 χιλιάδες κειμενικά τεκμήρια που σχετίζονται με την ιστορία του ελληνικού δικαίου και τη λειτουργία των θεσμών απονομής δικαιοσύνης. Το υλικό αποτελείται από δικαστικές αποφάσεις, συμβολαιογραφικούς κώδικες και πράξεις, δικογραφίες, διοικητικά έγγραφα και εμπορική αλληλογραφία, προερχόμενα από αρχειακές συλλογές και ερευνητικές αποστολές του Κέντρου. Θεματικά, τα τεκμήρια φωτίζουν πτυχές του αστικού και εμπορικού δικαίου, της δικαστικής πρακτικής, καθώς και της οικονομικής και κοινωνικής ζωής στον ελληνικό χώρο. Η χρονολογική κάλυψη της συλλογής εκτείνεται από τον 18ο αιώνα έως και τον 21ο αιώνα, με ιδιαίτερη έμφαση στην ύστερη οθωμανική περίοδο, την εποχή της Ελληνικής Επανάστασης και τη συγκρότηση του νεοελληνικού κράτους. 

Η ψηφιακή συλλογή του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» συγκροτεί ένα εκτενές και συνεκτικό σώμα τεκμηρίωσης αφιερωμένο στη ζωή και τη δράση του Ελευθέριου Βενιζέλου, μιας από τις πλέον εμβληματικές πολιτικές μορφές του 20ού αιώνα. 

Στο SearchCulture.gr διατίθενται περισσότερα από 57.000 τεκμήρια, τα οποία αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου ψηφιακού αρχείου σχεδόν 100.000 εγγραφών. Χρονολογικά, το υλικό εκτείνεται από τα τέλη του 18ου αιώνα έως και το δεύτερο μισό του 20ού, με ιδιαίτερη πυκνότητα στην περίοδο 1900–1949, καλύπτοντας κρίσιμες φάσεις της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

Ως προς τη σύνθεσή της, η συλλογή κυριαρχείται από κειμενικά τεκμήρια—χειρόγραφα, επίσημα έγγραφα, επιστολές και τηλεγραφήματα—που αποτυπώνουν το διοικητικό, πολιτικό και διπλωματικό έργο της εποχής. Συμπληρωματικά, περιλαμβάνονται εκθέσεις, νομικά κείμενα, σημειώσεις, δημοσιεύματα Τύπου, λόγοι και μελέτες, συγκροτώντας ένα πολυεπίπεδο αρχείο.

Παράλληλα, σημαντική είναι η παρουσία τεκμηρίων όπως φωτογραφίες, έντυπα, κάρτες και λιθογραφίες, καθώς και χαρτογραφικό υλικό, που εμπλουτίζουν την ιστορική αφήγηση με εικονογραφικό και χωρικό πλαίσιο. Περιορισμένος αλλά ενδεικτικός είναι και ο αριθμός τρισδιάστατων αντικειμένων, όπως μετάλλια και νομίσματα.

Η συλλογή συνιστά ένα πολύτιμο εργαλείο για την ιστορική έρευνα, προσφέροντας ανοιχτή πρόσβαση σε ένα από τα σημαντικότερα αρχειακά σύνολα για τη μελέτη της πολιτικής ιστορίας της σύγχρονης Ελλάδας.

Το Αρχείο του Ιδρύματος Κωνσταντίνου Σημίτη περιλαμβάνει το πολιτικό αρχείο του πρώην πρωθυπουργού και αποτυπώνει την πορεία της πολιτικής σκέψης, των ιδεολογικών αναφορών και τη διαδρομή του προβληματισμού του για τα εθνικά, ευρωπαϊκά και διεθνή θέματα. Η συλλογή αποτελείται από ένα σημαντικό αριθμό τεκμηρίων (15.824) και χρονολογικά καλύπτει από τα προδικτατορικά χρόνια έως τις πρώτες δεκαετίες του 21ου αιώνα. Περιλαμβάνει πολιτικού ενδιαφέροντος τεκμήρια με αφετηρία την δεκαετία του 1960, οπότε ο Κωνσταντίνος Σημίτης άρχισε να δραστηριοποιείται πολιτικά. Η συλλογή του Ιδρύματος συμβάλλει στην πληρέστερη γνώση της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας από τα προδικτατορικά χρόνια μέχρι σήμερα. Απευθύνεται σε ερευνητές, μελετητές της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας, πολιτικούς, κοινωνιολόγους, ιστορικούς, φοιτητές, καθώς και σε απλούς ενδιαφερόμενους δικτυακούς επισκέπτες που επιθυμούν να ενημερωθούν για τη σύγχρονη πολιτική σκέψη.

 

Στη συλλογή παρουσιάζονται περισσότερα από 1.470 χάλκινα νομίσματα του Μακεδονικού βασιλείου που προέρχονται από τρεις σημαντικές ιδιωτικές συλλογές: της Alpha Bank στην Αθήνα, του Charles Hersh, ένα τμήμα της οποίας βρίσκεται σήμερα στο Βρετανικό Μουσείο και του Δημήτρη Πορτόλου, που έχει δωρηθεί στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.