Τον εννοιολογικό όρο θυμός τον αντλεί ο Πλάτωνας από τον Όμηρο. Η σκέψη του τον δουλεύει με σκοπό παιδαγωγικό. Ώστε η σκέψη του - και η διατύπωση της σκέψης του - πρέπει ν΄ αναλύεται ως διδασκαλία. Το τι σημαίνει θυμός στον Όμηρο έχει διερευνηθεί με πληρότητα, κυρίως από τον Bruno Snell και τον E.R. Dodds. Συνοψίζω τα συμπεράσματά τους, καθώς και τις παρατηρήσεις του Snell για τον θυμό στον Αρχίλοχο. Προτού φτάσω στον Πλάτωνα, στέκομαι στην απροσδόκητη χρήση της ομηρικής λέξης θυμός στη θέση της λέξης πέος, στο απόσπασμα 30 (Degani) του Ιππώνακτα. Η χρήση αυτή γίνεται και σε δύο επιγράμματα της Ανθολογίας. Ακολουθεί προοδευτική έκθεση και μερικός σχολιασμός των όσων περιέχονται στην Πολιτεία για τον θυμό, μεσαίο μέρος της ψυχής, αλλά και για την τάξη των φυλάκων, μ΄ επιμονή στην αγωγή των φυλάκων, επειδή είναι αγωγή του θυμού. Πώς προέρχεται ή διαστρέβλωση του θυμού του τιμοκρατικού ανθρώπου; Πως και γιατί χαράζει ο Πλάτωνας την απόλυτη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στο επιθυμητικό μέρος της ψυχής και την θυμό; Πως είναι οι επιθυμίες και ηδονές του καθενός από τα τρία μέρη της ψυχής; Θυμός του ζώου - ειδικότερα του σκυλιού - και θυμός του ανθρώπου. Ένα βήμα πίσω, δηλαδή στο πριν από την τριχοτόμηση της ψυχής : ψυχή κι επιθυμίες στον Γοργία. Η τριχοτόμηση της ψυχής μετά την Πολιτεία: σύντομα και απλουστευμένα, η τριχοτόμηση στην Φαιδρό· ύστερα, ένα κομμάτι από τον Τίμαιο, για τη σχέση θυμού και καρδιάς. Τρείς ερμηνείες ή ορισμοί του θυμού κατά τρείς μελετητές του Πλάτωνα. Ανεπάρκειά τους. Το δεύτερο μέρος του δοκιμίου μου θα είναι αφιερωμένο στην ανάλυση μιας άλλης συνιστώσας του πλατωνικού θυμού.
(EL)
1 PDF
