Εικόνα με την Παναγία Βρεφοκρατούσα και την αγία Αικατερίνη. Στο αριστερό τμήμα εικονίζεται η Παναγία ως τη μέση, στο δυτικό τύπο της Madre della Consolazione (Μήτηρ της Παραμυθίας). Στηρίζει στην αγκαλιά της το μικρό Χριστό, ο οποίος ευλογεί με το δεξί χέρι. Δεξιότερα, σε μικρότερη από τη Θεοτόκο κλίμακα εικονίζεται η αγία Αικατερίνη μέχρι τους μηρούς. Στρέφεται στ’ αριστερά, γέρνοντας το κεφάλι της προς το Χριστό. Με το δεξί χέρι κρατά κλαδί φοινικιάς, σύμβολο της μαρτυρίου της. Όλες οι μορφές φέρουν διάστικτους φωτοστεφάνους, διακοσμημένους με ελικοειδείς βλαστούς.
Θέμα της εικόνας είναι ο πνευματικός αρραβώνας της αγίας Αικατερίνης με το Χριστό, γνωστός στη βυζαντινή παράδοση από κείμενα του 11ου αιώνα. Η αγία Αικατερίνη, που ήταν η ομορφότερη και σοφότερη γυναίκα της Αλεξάνδρειας στα τέλη του 3ου αιώνα, αποφάσισε να μην παντρευτεί παρά μόνον εάν έβρισκε ένα σύζυγο τουλάχιστον ισάξιό της. Αυτός δεν θα μπορούσε να ήταν άλλος από το Χριστό, όπως τη συμβούλευσε ένας ερημίτης που ζούσε κοντά στην πόλη της. Η παράδοση αυτή μεταφέρθηκε στη Δύση στα τέλη του 13ου – αρχές 14ου αιώνα και έγινε αιτία για τη δημιουργία του συγκεκριμένου εικονογραφικού τύπου. Το θέμα απεικονίστηκε σε μια σειρά από εικόνες κρητικής τέχνης, που χρονολογούνται κυρίως στον 16ο και 17ο αιώνα. Τεχνοτροπικά, η εικόνα χαρακτηρίζεται από δυτικά στοιχεία, όπως η τρυφερή έκφραση των μορφών και οι στικτοί φωτοστέφανοι. Ωστόσο, μια κάποια αδεξιότητα στο σχέδιο, όπως διακρίνεται χαρακτηριστικά στα κοντόχοντρα χέρια του Χριστού, μαρτυρεί επαρχιακό εργαστήριο του τέλους του 16ου αιώνα, με καλή γνώση παλαιότερων προτύπων.
Βιβλιογραφία: Χρ. Μπαλτογιάννη, Εικόνες: συλλογή Δημ. Οικονομοπούλου, Αθήνα 1985, σ. 57-8.
(EL)
Icon with the Virgin Mary and Saint Catherine. On the left side, the Virgin Mary is depicted up to the waist, in the western type of the Madre della Consolazione (Mother of Consolation). She supports the infant Christ in her arms, who blesses with her right hand. On the right, on a smaller scale than the Theotokos, Saint Catherine is depicted up to the thighs. She turns to the left, tilting her head towards Christ. With her right hand she holds a palm branch, a symbol of her martyrdom. All the figures wear dotted halos, decorated with spiral shoots.
The theme of the icon is the spiritual betrothal of Saint Catherine with Christ, known in Byzantine tradition from texts of the 11th century. Saint Catherine, who was the most beautiful and wise woman in Alexandria at the end of the 3rd century, decided not to marry unless she found a husband at least equal to her. This could not have been other than Christ, as a hermit who lived near her city advised her. This tradition was transferred to the West in the late 13th - early 14th century and became the reason for the creation of this particular iconographic type. The subject was depicted in a series of icons of Cretan art, dating mainly to the 16th and 17th centuries. Stylistically, the icon is characterized by Western elements, such as the tender expression of the figures and the dotted halos. However, a certain clumsiness in the design, as is characteristically seen in Christ's stubby hands, testifies to a provincial workshop of the late 16th century, with good knowledge of older models.
(EN)
1 JPEG
