Θεματική έκθεση

Βυζαντινό κόσμημα

Η απαράμιλλη τέχνη του Βυζαντινού κοσμήματος
χρυσό πυραμιδόσχημο περίαπτο,  Άγνωστος, CC BY-ND 4.0
Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων

Καμία αυτοκρατορία δεν έχει να επιδείξει πλουσιότερη παράδοση στο κόσμημα από τους Βυζαντινούς. Για 1.000 χρόνια, το Βυζάντιο βασιλεύει υπέρτατο και προωθεί τις τέχνες, την αρχιτεκτονική, τα περίτεχνα δημόσια έργα και φυσικά, το κόσμημα. Συγχωνεύοντας το μεγαλείο και τον πλούτο της Ελλάδας, της Αιγύπτου, της Εγγύς Ανατολής και μερών της Ρωσίας και της Βόρειας Αφρικής, δημιουργεί ένα απαράμιλλο και μοναδικό στυλ στην κοσμηματοποιία.

Το βυζαντινό κόσμημα κάνει έντονη χρήση του χριστιανικού σταυρού και άλλων πρώιμων θρησκευτικών συμβόλων, χαρακτηριστικό, άλλωστε της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Με αφθονία χρυσού, οι καλλιτέχνες της εποχής κατασκευάζουν βαριά χρυσά κομμάτια με ρουμπίνια, ζαφείρια, σμαράγδια, μαργαριτάρια, αμέθυστο, λάπις λάζουλι και άλλες πολύτιμες και ημιπολύτιμες πέτρες που αποκτήθηκαν από το εμπόριο με την Ινδία, την Περσία και άλλες χώρες της Ανατολής. Ιδιαίτερα δημοφιλείς τεχνικές, όπως το περίκλειστο (cloisonné) σμάλτο, ένα φινίρισμα που επιτυγχάνεται χύνοντας χρωματισμένο τηγμένο γυαλί σε συγκολλημένα σχέδια, προσδίδουν πολυχρωμία και πολυτέλεια.

Σε αυτήν την περίοδο ευημερίας, άνδρες, γυναίκες, ακόμα και παιδιά φοράνε στην καθημερινότητά τους βραχιόλια, περιδέραια, αλυσίδες σώματος, δαχτυλίδια και περίτεχνα σκουλαρίκια στα αυτιά, βαριά δαχτυλίδια με οικόσημα, συμβολικές λέξεις ή βιβλικές σκηνές.

Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης παρακμάζει και η τέχνη του κοσμήματος, αν και πολλοί χρυσοχόοι μαζί με άλλους τεχνίτες και καλλιτέχνες καταφεύγουν στη Δύση και θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στις τέχνες κατά την Ιταλική Αναγέννηση.