Τα τελώνια της ψυχής. Λιθογραφία. 19ος αιώνας. Συλλογή Ντ. Παπαστράτου. Εικονογράφηση των τελωνίων , τα οποία εξετάζουν την ψυχή του ανθρώπου, μετά θάνατον, καθώς ανεβαίνει στον Ουρανό. Με βάση την εξέταση αυτή αποφασίζεται εάν η ψυχή θα φτάσει στην Πύλη του Παραδείσου ή θα οδηγηθεί στον σκοτεινό Άδη, όπου θα περιμένει την Τελική Κρίση κατά τη Δευτέρα Παρουσία. Στη συγκεκριμένη εικονογράφηση, η ψυχή του νεκρού αποδίδεται ως παιδί το οποίο πλαισιώνουν δύο άγγελοι πάνω σε σύννεφο, συνοδεύοντάς το μπροστά στα τελώνια της ψυχής που αποδίδονται ως δύο δαίμονες πάνω σε σύννεφο. Κάθε επιμέρους παράσταση συνοδεύεται από τη σχετική αρίθμηση και επιγραφή στα ελληνικά, ενώ το υπόμνημα, στο κάτω τμήμα της εικόνας, είναι σε κυριλλική γραφή. Η αρίθμηση ξεκινά από το κάτω τμήμα της εικόνας προς τα πάνω. Ο αριθμός των τελωνίων δεν είναι σταθερός—κυμαίνεται συνήθως από 20 έως 23—και στη συγκεκριμένη λιθογραφία δεν είναι σαφές πόσα τελώνια απεικονίζονται καθώς το άνω τμήμα της εικόνας είναι αρκετά κατεστραμμένο (διακρίνονται για παράδειγμα: 2. του ψεύδους, 3. του φθόνου, 4. της μέθης, 5. της λοιδορίας, 6. της κλεψιάς, 7. της φιλαργυρίας, 8. τόκου και δόλου, 11. της υπερηφάνειας, 14. του φόνου, 16. της πορνείας, 17. της μοιχείας, 18. της αρσενοκοιτίας).
Στο κάτω αριστερό τμήμα της εικόνας απεικονίζεται ο θάνατος της Αγίας Θεοδώρας, σκηνή που απαντά και σε ρώσικες φορητές εικόνες του 19ου αιώνα με το ίδιο θέμα. Η αγία Θεοδώρα απεικονίζεται στο νεκροκρέβατο της, το οποίο περιβάλλουν τελώνια (μαύροι δαίμονες με κέρατα, φτερά και μακριές ουρές). Δύο άγγελοι παραλαμβάνουν την ψυχή της, που έχει τη μορφή μικρού παιδιού. Στα δεξιά του αγγέλου απεικονίζεται ο Θάνατος ως σκελετός. Η ιστορία της Αγίας Θεοδώρας και των τελωνίων περιλαμβάνεται στον Βίο του Αγίου Βασιλείου του Νεότερου (β΄μισό 10ου αι.).
(EL)
Aerial toll houses (Judging Demons, telonia). Lithograph. 19th century. Dori Papastratos Collection. Illustration of the telonia (aerial toll houses), which examine the soul of a person after death, as it ascends to Heaven. Based on this examination, it is decided whether the soul will reach the Gate of Paradise or be led to the dark Hades, where it will await the Final Judgment during the Second Coming. In this particular engraving, the soul of the deceased is depicted as a child flanked by two angels on a cloud, accompanying it in front of the telonia, which are depicted as two demons on a cloud. Each individual representation is accompanied by the relevant numbering and inscription in Greek, while the legend, in the lower part of the image, is in Cyrillic script. The numbering starts from the lower part of the image upwards. The number of telonia is not fixed—it usually ranges from 20 to 23—and in this particular lithograph it is not clear how many telonia are depicted as the upper part of the icon is quite damaged (the following can be distinguished: 2. of lying, 3. of envy, 4. of drunkenness, 5. of slander, 6. of theft, 7. of avarice, 8. of usury and deceit, 11. of pride, 14. of murder, 16. of fornication, 17. of adultery, 18. of sodomy).
The death of Saint Theodora is depicted in the lower left part of the icon, a scene that also appears in 19th-century Russian icons with the same theme. Saint Theodora is depicted on her deathbed, surrounded by telonia (black demons with horns, wings and long tails). Two angels receive her soul, which is in the form of a small child. To the right of the angel is depicted Death as a skeleton. The story of Saint Theodora and the telonia is included in Τhe Life of Saint Basil the Younger (latter half of the 10th century).
(EN)