Η Παναγία Ζωοδόχος Πηγή. Επιζωγραφισμένη χαλκογραφία. Β΄ μισό 18ου αι. Βενετία. Χαράκτης: άγνωστος. Συλλογή Ντ. Παπαστράτου.
Οι απεικονίσεις της Παναγίας ως Ζωοδόχου Πηγής συνδέονται με το ομώνυμο αγίασμα που βρίσκεται έξω από τα χερσαία τείχη της Κωνσταντινούπολης, κοντά στην Πύλη της Σηλυμβρίας. Σύμφωνα με τους βυζαντινούς συγγραφείς, τα θαυματουργά αποτελέσματα της πηγής αποκαλύφθηκαν από τον Λέοντα Α', στα μέσα του 5ου αιώνα, πριν γίνει αυτοκράτορας. Μετά την άνοδό του στο θρόνο, έκτισε την πρώτη εκκλησία της Παναγίας σε αυτή τη θέση. Επί αυτοκράτορα Ιουστινιανού ιδρύθηκε και μοναστήρι κοντά στην εκκλησία. Η ιαματική πηγή εξελίχθηκε σε περίφημο κέντρο λατρείας στα βυζαντινά χρόνια, αλλά το μοναστήρι καταστράφηκε κατά την πολιορκία της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους το 1453. Η λατρεία στον τόπο του αγιάσματος αναβίωσε τον 18ο αιώνα. Στην ορθόδοξη εικονογραφία, ο τύπος της Παναγίας Ζωοδόχου Πηγής εμφανίστηκε τον 14ο αιώνα και αναπτύχθηκε περαιτέρω από τον 16ο αιώνα και μετά.
Το χαρακτικό δείχνει την Παναγία με το Χριστό σε λεκάνη, πάνω από τη δεξαμενή του αγιάσματος. Η Παναγία στέφεται από δύο αγγέλους και πλαισιώνεται από τους έφιππους αγίους Γεώργιο και Δημήτριο. Γύρω από τη δεξαμενή απεικονίζονται ιεράρχες και βασιλείς σε δύο ομίλους και στο πρώτο επίπεδο τα θαύματα που σχετίζονται με το αγίασμα. [Πηγή: A. Tourta και H. Egger, Ikonen auf Papier, MAK-Österreichisches Museum für angewandte Kunst, Kunstblättersammlung, 18 Dezember 1998 - 28 Februar 1999, Wien und Museum Byzantinischer Kultur, Thessaloniki 1998, σ. 45, αρ. 36].
(EL)
Virgin the Life-Giving Spring (Zoodochos Pege). Coloured copper engraving. Second half of the 18th c., Venice. Engraver: unknown.
The depictions of the Virgin as Zoodochos Pege, "Life-giving spring", are connected with the aghiasma (spring of sacred water) of the same name, which is located outside the land walls of Constantinople near the Selymbria Gate. According to Byzantine authors, the miraculous power of the ancient spring was miraculously discovered by Leo I in the middle of the 5th century, before he became emperor. After his accession to the throne, he built the first church of the Mother of God on this site, and under Emperor Justinian a monastery was founded nearby. The holy spring developed into a famous cult center in the Byzantine era, but during the siege of Constantinople by the Turks in 1453 the monastery was destroyed. The importance of the holy spring was revived in the 18th century. In the Orthodox iconography, the type of the Virgin Zoodochos Pege emerged in the 14th century and developed particularly from the 16th century onwards.
The engraving shows the Virgin with Christ in front of her chest in a basin above the pool of the holy spring. She is crowned by two angels and flanked by two rectangular panels depicting Saints George and Demetrius on horseback. Church fathers and kings are depicted around the pool and in the foreground there are miraculous healings brought about by the holy spring. [Source: A. Tourta and H. Egger, Ikonen auf Papier, MAK-Österreichisches Museum für angewandte Kunst, Kunstblättersammlung, 18 Dezember 1998 - 28 Februar 1999, Wien und Museum Byzantinischer Kultur, Thessaloniki 1998, p. 45, no. 36].
(EN)
1 JPEG
