Μετεμφυλιακή περίοδοςΔολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη
Η δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη εκτυλίχθηκε από τις 22 έως τις 27 Μαΐου 1963 στη Θεσσαλονίκη, μέσα στο έντονα πολωμένο πολιτικό κλίμα της Μετεμφυλιακής περιόδου. Ο Γρηγόρης Λαμπράκης, βουλευτής συνεργαζόμενος με την ΕΔΑ, γιατρός, πρώην αθλητής και δραστήριο στέλεχος του φιλειρηνικού κινήματος, βρισκόταν στην πόλη για να μιλήσει σε συγκέντρωση για την ειρήνη. Έναν μήνα νωρίτερα είχε συμμετάσχει στην Α΄ Μαραθώνια Πορεία Ειρήνης. Το βράδυ της 22ας Μαΐου, μετά το τέλος της ομιλίας του, δέχθηκε επίθεση από τρίκυκλο όχημα που οδηγούσε ο Σπύρος Γκοτζαμάνης, με συνεπιβάτη τον Εμμανουήλ Εμμανουηλίδη, ο οποίος τον χτύπησε στο κεφάλι. Ο Λαμπράκης τραυματίστηκε βαριά και πέθανε στις 27 Μαΐου 1963.
Η επίθεση προκάλεσε μεγάλη πολιτική και κοινωνική αναστάτωση και οδήγησε σε μαζικές εκδηλώσεις διαμαρτυρίας και πένθους. Τη δικαστική έρευνα ανέλαβε ο ανακριτής Χρήστος Σαρτζετάκης, με εισαγγελέα τον Παύλο Δελαπόρτα. Η ανάκριση ανέδειξε διασυνδέσεις των δραστών με παρακρατικούς κύκλους και σχέσεις με στελέχη της Χωροφυλακής Θεσσαλονίκης, προκαλώντας ευρύτερη πολιτική κρίση.
Η υπόθεση επιβάρυνε περαιτέρω το πολιτικό κλίμα γύρω από την κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή, ο οποίος παραιτήθηκε λίγες εβδομάδες αργότερα, ενώ η παραίτησή του συνδεόταν επίσης με τη σύγκρουσή του με τον βασιλιά Παύλο. Η δίκη για τη δολοφονία πραγματοποιήθηκε το 1966 και ο Γκοτζαμάνης και ο Εμμανουηλίδης καταδικάστηκαν σε ποινές κάθειρξης. Η δολοφονία του Λαμπράκη αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά γεγονότα της δεκαετίας του 1960 και ενίσχυσε τη δημόσια συζήτηση για τη λειτουργία κρατικών και παρακρατικών μηχανισμών.
Τόποι που συνδέονται με το γεγονός και τα επιμέρους γεγονότα του.
Στο πλαίσιο του γεγονότος:Μετεμφυλιακή περίοδος
