Η Συμφωνία της Βάρκιζας διαμορφώθηκε και εφαρμόστηκε από τις 2 έως τις 28 Φεβρουαρίου 1945, μετά τη λήξη των Δεκεμβριανών και την ανακωχή της 11ης Ιανουαρίου, με σκοπό τον τερματισμό της ένοπλης αντιπαράθεσης και την επαναφορά της χώρας σε ομαλή πολιτική και κοινοβουλευτική λειτουργία. Οι διαπραγματεύσεις άρχισαν στις 2 Φεβρουαρίου στη Βάρκιζα μεταξύ αντιπροσωπείας της κυβέρνησης του Νικολάου Πλαστήρα, αποτελούμενης από τους Ιωάννη Σοφιανόπουλο, Περικλή Ράλλη και Ιωάννη Μακρόπουλο, και αντιπροσωπείας του ΕΑΜ με τους Γιώργη Σιάντο, Δημήτρη Παρτσαλίδη και Ηλία Τσιριμώκο.
Η συμφωνία υπογράφηκε στις 12 Φεβρουαρίου και προέβλεπε τον αφοπλισμό και την αποστράτευση του ΕΛΑΣ, του ΕΛΑΝ και της Εθνικής Πολιτοφυλακής, την απελευθέρωση των ομήρων, την αποκατάσταση των πολιτικών και συνδικαλιστικών ελευθεριών, τη συγκρότηση ενιαίου Εθνικού Στρατού και την εκκαθάριση των δημόσιων υπηρεσιών και των σωμάτων ασφαλείας. Προέβλεπε επίσης αμνηστία για τα πολιτικά αδικήματα που είχαν τελεστεί μετά τις 3 Δεκεμβρίου 1944, με εξαίρεση πράξεις που χαρακτηρίζονταν ως κοινά ποινικά αδικήματα, καθώς και τη διεξαγωγή εκλογών και δημοψηφίσματος για το πολιτειακό.
Η εφαρμογή των στρατιωτικών όρων της συμφωνίας ολοκληρώθηκε έως τις 28 Φεβρουαρίου, με την παράδοση του οπλισμού και την αποστράτευση του ΕΛΑΣ. Η Συμφωνία της Βάρκιζας τερμάτισε την οργανωμένη ένοπλη αντιπαράθεση που είχε ακολουθήσει τα Δεκεμβριανά, δεν κατόρθωσε όμως να εξαλείψει την πολιτική βία και την πόλωση, οι οποίες συνεχίστηκαν κατά την περίοδο που οδήγησε στον Ελληνικό Εμφύλιο Πόλεμο.