Τα Δεκεμβριανά εκτυλίχθηκαν από τις 3 Δεκεμβρίου 1944 έως τις 11 Ιανουαρίου 1945, λίγες εβδομάδες μετά την Απελευθέρωση, και αποτέλεσαν ένοπλη σύγκρουση κυρίως στην Αθήνα και τον Πειραιά ανάμεσα στις δυνάμεις του ΕΑΜ–ΕΛΑΣ και στις κυβερνητικές και βρετανικές δυνάμεις. Η κρίση κορυφώθηκε όταν οι διαπραγματεύσεις για τον αφοπλισμό των αντιστασιακών οργανώσεων και τη συγκρότηση του νέου εθνικού στρατού κατέρρευσαν και οι υπουργοί του ΕΑΜ αποχώρησαν από την κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας του Γεωργίου Παπανδρέου.
Στις 3 Δεκεμβρίου, κατά τη διάρκεια μεγάλου συλλαλητηρίου του ΕΑΜ στην πλατεία Συντάγματος, η αστυνομία άνοιξε πυρ και υπήρξαν νεκροί και τραυματίες, ενώ από την επόμενη ημέρα οι συγκρούσεις γενικεύθηκαν. Δυνάμεις του ΕΛΑΣ, υπό την πολιτική καθοδήγηση του Γιώργη Σιάντου και με τον Στέφανο Σαράφη στην ανώτατη στρατιωτική διοίκηση, συγκρούστηκαν με κυβερνητικά σώματα ασφαλείας και ελληνικές στρατιωτικές μονάδες, ενώ οι βρετανικές δυνάμεις υπό τον στρατηγό Ρόναλντ Σκόμπι παρενέβησαν ενεργά υπέρ της κυβέρνησης και ενισχύθηκαν σημαντικά κατά τη διάρκεια των μαχών.
Οι συγκρούσεις εξαπλώθηκαν σε πολλές συνοικίες της Αθήνας και του Πειραιά και εξελίχθηκαν σε παρατεταμένες αστικές μάχες. Στα τέλη Δεκεμβρίου ο Βρετανός πρωθυπουργός Ουίνστον Τσόρτσιλ μετέβη στην Αθήνα και συμμετείχε σε προσπάθεια πολιτικής διευθέτησης, ενώ ο αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός ανέλαβε την Αντιβασιλεία και στις αρχές Ιανουαρίου ο Νικόλαος Πλαστήρας διαδέχθηκε τον Παπανδρέου στην πρωθυπουργία. Στις 5 Ιανουαρίου οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ άρχισαν να αποχωρούν από την Αθήνα και τον Πειραιά και στις 11 Ιανουαρίου 1945 υπογράφηκε ανακωχή τερματίζοντας τις οργανωμένες συγκρούσεις.
Οι πολιτικές και στρατιωτικές εκκρεμότητες που άφησαν τα Δεκεμβριανά επιχειρήθηκε να ρυθμιστούν τον επόμενο μήνα με τη Συμφωνία της Βάρκιζας.